Bram Bakker

Bram Bakker
Psychiater, schrijver en columnist
 

Niemand staat er bij stil, maar van alle verslavingen komt alcoholverslaving in Nederland het meest voor. “Liefst 1,6 miljoen mensen kampen met ‘problematisch alcoholgebruik’, dat is 10 procent van de Nederlandse bevolking, zegt psychiater, schrijver en columnist Bram Bakker. Hij is werkzaam in de verslavingszorg.

“Het vreemde is echter dat op het nuttigen van alcohol geen taboe rust. Je kunt het open en bloot doen, zonder dat een ander er iets van zegt, daardoor zou je het een geaccepteerde verslaving kunnen noemen. Alcohol is bovendien zeer makkelijk verkrijgbaar en relatief goedkoop. Mensen die met een alcoholprobleem kampen, kunnen zich vaak ook goed staande houden in de samenleving, zonder dat het tot vraagtekens leidt. Als jij bijvoorbeeld pas ‘s middags na je werk begint met drinken, is er op het werk bijvoorbeeld geen haan die ernaar kraait.”

Wanneer is iemand verslaafd? Volgens Bakker op het moment dat iemand door alcohol in de problemen komt en niet meer goed functioneert. Niet alleen op het werk, maar ook thuis, bijvoorbeeld als een relatie onder druk komt te staan door overmatig alcoholgebruik. “En dan maakt het niet uit of je dagelijks drinkt of tweemaal per week. Als je maar twee dagen drinkt, maar wel zoveel dat je volgende dag niet meer weet wat er is gebeurd, dan is dat problematisch te noemen.”

Klachten verdrijven

Volgens Bakker drinken mensen vaak om klachten te verdrijven, zoals angst, spanningen en slapeloosheid. “In het begin werkt dat best goed, maar als de alcohol is uitgewerkt wordt het erger. Het gevolg is trillende handen, oververmoeidheid en somberheid. Vervolgens neem je alcohol om de ontwenningsverschijnselen te bestrijden.”

Toch kun je zeggen dat alcoholverslaving een geaccepteerde verslaving is. Bakker: ”Drinken is normaal, bijna iedereen doet het. Het wordt al snel ongezellig gevonden als je niet een glaasje meedrinkt. Net als vegetariërs vroeger, word je toch een beetje beschouwd als een buitenbeentje als je niet drinkt. Niet drinken is ongelofelijk lastig vol te houden onder de sociale druk.”

Bewuster

Een glaasje op zijn tijd kan geen kwaad, maar Bakker zou graag zien dat mensen bewuster met alcohol omgaan. “Iedereen zou bepaalde periodes gewoon niet moeten drinken. Niet alleen omdat je je dan echt beter voelt, maar ook om even te checken of je het wel vol kunt houden.

Drinkers worden moe, sloom en slaperig, denken niet helder en de motoriek gaat achteruit.
 

Kun je dat niet, dan heb je wel een probleem. Ik hoor veel mensen zeggen dat ze zich beter voelen als ze een tijdje niet drinken. Ze zijn fitter en hebben meer energie. Slapen gaat ook beter zonder alcohol. Als je veel hebt gedronken, slaap je wel, maar je komt niet in je zogenoemde diepe slaap en dat maakt dat je niet goed uitrust.”

Veel alcohol drinken leidt bovendien tot een ongezonde leefwijze. Drinkers worden moe, sloom en slaperig, denken niet helder en de motoriek gaat achteruit. Ze doen over het algemeen weinig aan beweging en eten niet goed. Als je voor het eten al met alcohol begint, wordt de neiging om zelf te gaan koken steeds minder en zeg je al gauw: ik bestel wel een pizza. Zelf koken is gezonder: niet alleen vanwege de verse ingrediënten, maar je moet er ook wat voor doen.

Je staat een tijd in de keuken en bent dus ook even met iets anders bezig. Vervolgens leidt slecht eten tot vitamine tekorten. Ook al omdat vitamines slechter worden opgenomen als er alcohol in de maag zit. Om van sporten nog maar niet te spreken. Mensen die veel drinken, zijn vaak veel te moe om te gaan sporten en bewegen.”

Ziekten

Juist omdat alcoholgebruik zo geaccepteerd is, worden veel ziekten en zelfs overlijden niet toegeschreven aan alcoholmisbruik, zegt Bakker. “Terwijl alcohol ook tot kanker kan leiden, al weet bijna niemand dat. En artsen zijn vaak niet alert op de symptomen. Als iemand er slecht uitziet, zich rot voelt of allerlei kwalen heeft, duurt het vaak erg lang voordat het met alcohol in verband wordt gebracht.

Ook veel overlijdens worden niet herkend als gevolg van alcoholgebruik. Maar je kunt er echt aan doodgaan: zelfmoord, levercirrose, Korsakov, ondervoeding en allerlei ongevallen, ze worden vaak niet gerelateerd aan alcoholgebruik. Dat betekent ook dat registratie van deze doodsoorzaken niet plaatsvindt en dus is het lastig in kaart te brengen hoeveel mensen jaarlijks sterven aan alcoholgebruik. 

Of het aantal alcoholverslaafden stijgt kan ik niet zeggen, maar ik vermoed het wel. Vooral vanwege de toename van het aantal mensen met werkstress, slapeloosheid en gebrek aan lichaamsbeweging. Het zou goed zijn als de overheid alcoholgebruik net zo serieus neemt als roken, meent Bakker. Bijvoorbeeld door de accijnzen op alcohol te verhogen en het minder makkelijk verkrijgbaar te maken. Het is raar dat het beleid er wel is voor sigaretten, maar niet voor alcohol.”