Nieuwe technieken hebben er wél voor gezorgd dat cataract - in de volksmond staar - in de meeste gevallen te verhelpen is. “Een staaroperatie is de meest verrichte operatie in Nederland, en heeft de grootste kans van slagen”, zegt professor Peter Ringens, hoogleraar oogheelkunde aan het Maastricht Universitair Medisch Centrum gespecialiseerd in de chirurgische behandeling van glas- vocht- en netvliesafwijkingen.

Er worden per jaar 150.000 tot 160.000 staaroperaties verricht in onsland. “Alle oogartsen zijn opgeleid om deze ingreep zelfstandig te kunnen verrichten”, aldus Ringens. “Daardoor duurt de opleiding tot oogarts een jaar langer dan in andere landen en is met relatief weinig oogartsen zo’n groot aantal staaroperaties toch mogelijk.”

Californian cataracts

Een nadeel van de grote slagingskans is dat een staaroperatie soms te makkelijk wordt voorgeschreven, tekent Ringens aan. “Politici en beleidsmakers zijn kritisch op het indiceren, en wij zien het ook als een verantwoordelijkheid voor onze beroepsgroep om daar zorgvuldig mee om te gaan. Het mag niet zo zijn dat als iemand maar een heel klein beetje slecht ziet, er meteen een kunstlens wordt geplaatst. Wij noemen dat Californian cataracts, omdat ze in Californië vrij snel de keuze maken de patient te opereren. Oogklinieken spinnen daar goed garen mee, maar als Nederlandse oogartsen vinden wij dat winst geen argument mag zijn.”

Leefwijze

Bij maculadegeneratie (MD), ook een oogziekte die met de vergrijzing steeds meer voorkomt, speelt een andere problematiek. “Uit onderzoek blijkt dat deze aandoening wél te voorkomen is, namelijk door een gezonde leefwijze”, weet Ringens. “Roken is de grote boosdoener. Het eten van verse groenten en fruit is juist goed en heeft een preventieve werking.”  Tegen droge MD is weinig te doen. Maar voor de natte vorm, waarbij naast het afsterven van de kegeltjes sprake is van een ongeremde groei van kleine bloedvaten onder het netvlies, zijn sinds 2007 geneesmiddelen beschikbaar. “De medicamenten worden ingespoten in het oog en helpen bij ongeveer tien procent van de patiënten”, aldus Ringens. “Dat lijkt misschien niet veel, maar het gaat om duizenden mensen per jaar die we kunnen behandelen.”

Heisa rond geneesmiddelen

“Natte maculadegeneratie is de voornaamste oorzaak van blindheid en slechtziendheid onder ouderen”, vervolgt Ringens. “Toen er een therapie kwam, was dat een doorbraak. Er zijn inmiddels twee middelen, waarover wereldwijd een heleboel heisa is ontstaan. Het eerste middel, ranibizumab, is speciaal voor de behandeling van oogafwijkingen ontwikkeld en daardoor heel duur. Het tweede middel, bevacizumab, is oorspronkelijk bedoeld tegen darmkanker, waarna toevallig werd ontdekt dat het soms ook goed werkt bij natte maculadegeneratie.”

“Er lopen allerlei rechtszaken en discussies over de kwestie”, schetst Ringens. “In Nederland gaan steeds meer stemmen op om alléén nog het goedkope middel voor te schrijven. Ik begrijp dat wel, gelet op de kosten.Toch hoop ik dat we als oogartsen ook ranibizumab in de gereedschapskist kunnen houden. Totdat er over een paar jaar nieuwe middelen zijn.”