Carel Hoyng

Professor Dr. Carel Hoyng
Hoogleraar Randboudumc

Goed kunnen zien is heel belangrijk. Toch blijven sommige mensen rondlopen met zichtklachten. Vaak wordt gedacht; “het gaat wel over” of “het valt best mee”. Zij beseffen (helaas) niet hoe belangrijk het is om vroegtijdig je ogen te laten controleren, want hoe eerder je iets kan ondervangen, hoe beter!

Roy Aandekerk, directeur Centrop, inkoopvereniging voor zelfstandige opticiens; “Bij de vakopticien kan een consument zijn/haar ogen op een professionele manier laten controleren. Wanneer er reden toe is, zal de consument doorverwezen worden naar de oogarts.

Er is weinig aandacht voor oogziektes, terwijl je zicht toch een belangrijk onderdeel van je leven is. ‘Maculadegeneratie’ is de meest voorkomende.”

Centrop heeft ons in contact gebracht met Professor Dr. Carel Hoyng, hoogleraar bij het Radboudumc te Nijmegen en Ab Vriethoff, patiënt.

Maculadegeneratie

Maculadegeneratie is een oogaandoening waarbij schade optreedt aan de macula, ook wel gele vlek genoemd. Dat is het centrale deel van het netvlies achter in het oog, dat zorgt dat we kleine details kunnen waarnemen.

“Dat is mogelijk doordat in de macula de grootste concentratie aan zogeheten kegeltjes aanwezig is”, vertelt oogarts prof. dr. Carel Hoyng. “De kegeltjes zijn de zenuwcellen waarmee we contrast en kleuren zien.

Bij maculadegeneratie sterven de kegeltjes af, waardoor het oog details en kleuren niet meer goed kan zien. Patiënten gaan wazig zien, zien rechte lijnen krom of er komt een vlek midden in het beeld. Bij deze klachten is het goed om snel naar de oogarts te gaan.”

Ouderdom en aanleg

Maculadegeneratie komt voor bij oudere mensen (ouderdoms-maculadegeneratie) en mensen die er een erfelijke aanleg voor hebben. De ouderdomsvorm ontstaat meestal vanaf vijftig jaar. Het percentage patiënten neemt toe met de leeftijd.

Ongeveer 3.000 patiënten in Nederland hebben deze vorm.

Op een leeftijd van tachtig jaar heeft ongeveer vijftien procent de aandoening. “Ongeveer 100.000 mensen hebben de ouderdomsvorm”, weet Hoyng. “Bovendien zijn er circa 200.000 mensen met hoog risico.

De erfelijke vorm is veel zeldzamer en kan al op jonge leeftijd ontstaan. Ongeveer 3.000 patiënten in Nederland hebben deze vorm.” Er wordt onderscheid gemaakt tussen natte en droge maculadegeneratie.

Tekst gaat verder onder foto

Verschillende voorbeelden wat patienten met maculadegeneratie zien
Afbeelding: Verschillende voorbeelden wat patiënten met maculadegeneratie zien

Bij droge maculadegeneratie ontstaan afvalproducten in de macula, waardoor deze langzaam afsterven. Bij natte maculadegeneratie worden nieuwe bloedvaten in de macula aangelegd die vochtophoping en bloedingen in de macula veroorzaken.

“De natte vorm wordt behandeld met injecties in het oog”, legt Hoyng uit. “De ingespoten stof remt de groei van bloedvaatjes. De aandoening is niet te genezen maar de klachten kunnen wel minder worden. De droge vorm is nog niet goed te behandelen. Maar mensen die er aanleg voor hebben, kunnen het risico verlagen met voedingssupplementen die vooral zink en luteïne bevatten.”

Test

De erfelijke aanleg vorm van de aandoening wordt veroorzaakt door foutjes in het DNA. Die foutjes zijn al precies bekend, maar er is nog geen test om ze vast te stellen. Voor nu zijn vooral gezonde voeding en niet roken goede maatregelen om maculadegeneratie te voorkomen.”

Maculadegeneratie wordt volgens Hoyng steeds bekender onder de bevolking. Meer bekendheid voor de aandoening is ook wat de nu 67-jarige patiënt Ab Vriethoff wil bereiken. Hij heeft al bijna zijn hele leven de ziekte van Best, een erfelijke vorm van maculadegeneratie.

Ab Vriethoff

Ab Vriethoff
Patiënt Maculadegeneratie

Jonge leeftijd

Recent heeft Ab Vriethoff daar het boek ‘KIJK’ over geschreven. “Ik denk dat een heel groot deel van de mensen nog niet weet wat maculadegeneratie is. Terwijl er soms wel degelijk iets aan gedaan kan worden als je op tijd je ogen laat controleren. Alleen daarom al vind ik het verschrikkelijk belangrijk dat er meer bewustzijn komt over de aandoening.”

Zijn boek schreef hij voor mensen die nog niets over de aandoening weten. Vriethoff vertelt hoe het is om met slechte ogen door het leven te gaan. Bij hem ontstond de aandoening toen hij dertien was en het gebeurde van de ene op de andere dag.

Het was toen voor mij meteen duidelijk dat mijn verdere leven vol met misverstanden zou zijn, want mijn oogziekte is voor anderen niet zichtbaar. De ene dag groet ik iemand en de andere dag kan ik diegene gewoon voorbij loop. Ik moet daarom (nog steeds) vrijwel dagelijks uitleggen wat mijn handicap inhoudt.”

Telescoopbril

Vriethoff heeft een heel speciale ‘telescoopbril’ waarmee hij beter kan zien. Die heeft hij iedere twee weken op als hij naar Feyenoord gaat kijken. “Ik kan er niet precies mee zien wie heeft gescoord, maar ik heb toch meer beleving als ik door de bril kijk.

Het leuke is dat een jongen van twaalf jaar, die ook de ziekte van Best heeft, via mijn oogarts nu ook zo’n bril heeft. Die jongen is fan van Ajax en kijkt aanstaande zondag door die bril naar de klassieker Ajax-Feyenoord in de Arena. Dat is een mooi voorbeeld van wat ik voor anderen hoop te bereiken. Het is belangrijk dat mensen weten welke hulpmiddelen er zijn.”

“Ik heb mijn leven ingericht met allerlei trucjes en hulpmiddelen om zo veel mogelijk te kunnen zien. Daarnaast is het altijd goed om gezond te leven, niet te roken en voldoende te bewegen. En ik wil iedereen adviseren om bij last van de ogen meteen naar de vakopticien of huisarts te gaan voor controle. Stel het is maculadegeneratie dan is vroegtijdige herkenning ongelofelijk belangrijk!