André Smout

André Smout
Hoogleraar neurogastro-enterologie en motoriek, afdeling Maag, Darm, Leverziekten van het AMC

“Het prikkelbare darmsyndroom (PDS) komt vaak voor, tien procent van de Nederlandse bevolking heeft deze aandoening die vaak al in de puberteit begint”. Dat stelt André Smout, hoogleraar neurogastro-enterologie en motoriek, afdeling Maag, Darm, Leverziekten van het AMC.

“PDS geeft klachten als buikpijn en een afwijkend ontlastingspatroon zoals obstipatie of diarree. De diagnose wordt gesteld door uitsluiting van andere mogelijk oorzaken van deze klachten. Want de genoemde klachten kunnen ook veroorzaakt worden door darmkanker, de ziekte van Crohn of andere aandoeningen.” Meestal stelt de huisarts de diagnose.

Zijn er geen alarmsignalen die duiden op iets ernstigers, dan is er geen verder onderzoek nodig.” Smout stelt dat er niet één oorzaak te noemen is voor PDS, maar dat verschillende factoren daarin een rol kunnen spelen. “Soms is de motoriek van de dikke darm te heftig of juist niet voldoende. Een verhoogde gevoeligheid van de dikke darm kan ook een rol spelen. Erfelijkheid speelt een heel beperkte rol.”

Bacteriën

“Niemand weet precies wat de oorzaak is van deze aandoening, daar is nog veel onderzoek voor nodig. Een dieet kan soms wel helpen de klachten te verminderen. Wie veel last heeft van gasvorming kan bijvoorbeeld beter geen uien en bonen eten. In onze darmen huizen achthonderd verschillende soorten bacteriën, een patiënt met PDS heeft in sommige gevallen minder bacteriën van bepaalde soorten.

Dat kan verbeterd worden met probiotica of prebiotica. Ik heb daar vroeger nooit het nut van gezien, maar er zijn nu toch voorzichtige signalen dat het iets verbetering brengt. Het onderzoek naar oorzaak en oplossing is als de spreekwoordelijke speld in een hooiberg. Er is een enorm verschil in symptomen van patiënten, dat maakt het zo lastig.” Er zijn tegenwoordig producten op de markt die de schadelijke bacteriën neutraliseren en ervoor zorgen dat de balans tussen goede en schadelijke bacteriën worden hersteld.

Echte ziekte

Smout benadrukt dat PDS niet ‘tussen de oren’ van de patiënt zit. “Het is echter wel lastig te diagnosticeren. Dat is frustrerend voor de patiënt, maar ook voor de arts en de onderzoeker. Patiënten voelen zich vaak onbegrepen en bij sommige MDL artsen leeft het idee dat PDS ‘niets’ is. De frustratie van zo’n arts straalt hij of zij soms ook uit.

Omdat de klachten bij PDS zo divers zijn, is er niet één manier om deze te verhelpen.

Ik durf te stellen dat dergelijke artsen liever andere ziektes behandelen waar veel meer geld voor onderzoek beschikbaar is en waar behandeling eenduidig leidt tot resultaat.” Omdat de klachten bij PDS zo divers zijn, is er niet één manier om deze te verhelpen.

“Uitleg geven en vertellen dat het niet levensbedreigend is, medicatie voorschrijven of producten adviseren om obstipatie of diarree te verhelpen. Deze producten bevatten vaak psylliumvezels die ervoor zorgen dat de ontlasting meer water opneemt en dus wat zachter wordt en zwelt.

Dat verbetert de stoelgang. Soms heeft een patiënt baat bij pijnstillers of krampwerende middelen en soms biedt hypnotherapie wat verlichting. Soms helpt een lage dosis antidepressiva omdat dit ervoor zorgt dat de pijn als minder heftig wordt ervaren. Er is onlangs wel nieuwe medicatie op de markt gekomen. Dit richt zich op obstipatieklachten en vermindert pijn. Het kan alleen door een specialist voorgeschreven worden.”

Reduce PDS

Hoewel onderzoek dus lastig is vanwege de vele verschillende symptomen, gebeurt er toch wel iets om het patiënten gemakkelijker te maken. “Er is net een proef met ‘Reduce PDS’ afgesloten in 12 ziekenhuizen.

Het is gebaseerd op shared decision making; de patiënt krijgt een keus uit tien behandelingen en kiest er daar in samenspraak met de MDL arts, drie van uit. De ervaringen zijn positief en de methode wordt snel in meerdere ziekenhuizen op de MDL afdeling aangeboden.”

Bekijk hieronder de video over PDS