Professor dr. R.A. de Man

Professor dr. R.A. de Man
Erasmus Medisch Centrum in Rotterdam

Zelfherstellend vermogen

Professor dr. R.A de Man is verbonden aan het Erasmus Medisch Centrum in Rotterdam, hij vertelt meer over deze aandoening. “Leverweefsel kan beschadigd raken door een infectie, vergiftiging of door een ziekte. Als levercellen ontsteken, sterven deze af. De lever is een groot orgaan met een zelfherstellend vermogen. Wordt de oorzaak van het afsterven gevonden en behandeld, dan maakt de lever zelf nieuwe cellen aan waardoor het orgaan zich herstelt.

Wordt de oorzaak echter niet of te laat gevonden, dan vervangt littekenweefsel de afgestorven cellen en dat wordt levercirrose genoemd. Door het afsterven van levercellen, werkt de lever steeds minder goed.” De meest voorkomende oorzaken van levercirrose zijn lever vervetting, langdurig alcoholgebruik, Hepatitis B en C, vergiftiging door bijvoorbeeld medicijnen en auto-immuun ziektes.

“Het is belangrijk om levercirrose zo snel mogelijk te stoppen, want dit proces breidt zich steeds verder uit. Levercirrose kent drie stadia: Beginstadium A; in principe kan de littekenvorming verminderen als de achterliggende oorzaak van de leverziekte verdwijnt. Stadium B en C zijn ernstiger. In deze stadia is de schade meestal niet meer te herstellen door de leverziekte te behandelen.”

Effect op de hersenen

De lever heeft normaal een belangrijke functie in het ontgiften van het bloed dat uit de darm komt. Bij levercirrose gaat dit bloed om de lever heen, er is een zogenaamde “shunt” of omleiding aanwezig. Op die manier komen uit de darm afkomstige gifstoffen bij de hersenen. Dit verschijnsel wordt hepatische encefalopathie genoemd en is een bijzonder ernstige complicatie van levercirrose.

De naasten denken hierbij vaak aan een herseninfarct.

Dat uit zich in aanvallen (ook wel episodes genoemd) van apathie of grote verwardheid en wordt vaak uitgelokt door medicatie, uitdroging of infecties. Hepatische encefalopathie heeft een grote impact op de patiënt, maar ook op de naasten. De patiënt is verward, praat mogelijk ‘vreemd’, lijkt er niet ‘bij’ te zijn. De naasten denken hierbij vaak aan een herseninfarct.

Achteraf herinnert de patiënt zich niets van deze aanval. Het verloop is vrijwel altijd hetzelfde; men is verward, dan gaat het iets beter en daarna is het over. Eén ding staat vast; wie dit een keer gehad heeft, weet zeker dat het terugkomt.” Patiënten en hun naasten blijven daarna alert op kleine tekenen die kunnen duiden op een nieuwe aanval. Er is medicatie om een dergelijke episode  onder controle te krijgen en te houden. Daar gaat het niet van over, maar maakt het beter hanteerbaar.”

Afweging transplantatie

De Man stelt dat vocht in de buik, een bloeding en verwardheid rode vlaggen zijn die wijzen op een ernstige leveraandoening. “Het is dan hoog tijd om de oorzaak op te sporen! Wordt deze niet gevonden en verholpen, dan is uiteindelijk de enige mogelijkheid nog een levertransplantatie inclusief de afweging om dat wel of niet te doen.

We doen dit niet als de patiënt een kwaadaardige ziekte buiten de lever heeft, een slechte lever én een te slecht hart heeft of als de patiënt niet aantoonbaar langdurig gestopt is met alcohol drinken. Hij/zij moet aantoonbaar gestopt zijn om de nieuwe lever te beschermen en een plan hebben waar hij /zij op kan terugvallen als alcohol gebruik weer op de loer ligt.”