Het onderzoek naar een vaccin tegen astma is veelbelovend en samen met andere partijen wordt ook ingezet op preventie, zoals met de campagne voor rookvrije schoolterreinen.

“We kunnen het niet alleen”, verklaart directeur Michael Rutgers van het Longfonds (voorheen Astma Fonds). “Daarom leggen we verbindingen  om een hefboomeffect te creëren; landelijk, lokaal, maar ook door het stimuleren van deelname aan internationale onderzoeksprojecten. We hebben de Long Alliantie Nederland opgericht en doen mee in de Alliantie Nederland Rookvrij.

Onze kracht is dat wij direct in contact staan met de doelgroep. Wij weten wat mensen met een longziekte willen; welke zorg ze nodig hebben en hoe ze hun leven optimaal kunnen invullen. Dat delen we in discussies met zorgverleners, -verzekeraars en beleidsmakers.”

Lange adem

Wat de longgeneeskunde betreft zet het Longfonds in op drie lijnen: snellere en betere diagnostiek, een vaccin tegen astma en het herstellen van longschade. “Dat laatste is een kwestie van een lange adem en gaat nog zeker tien tot twintig jaar duren”, aldus Rutgers. “Longtransplantaties zijn kostbaar en longweefsel gaat na een transplantatie meestal niet langer dan acht à tien jaar mee.

Daarom zoeken we naar manieren om kapotte longen te repareren. Onderzoekers van de universiteiten van Twente, Leiden en Rotterdam maken grote stappen en werken samen aan een chip waarop longcellen groeien. In de toekomst zou zelfs voor alle longpatiënten een persoonlijke long-op-een-chip kunnen worden gemaakt om de werking van medicatie te kunnen testen.”

Veelbelovend is ook de e-nose, een elektronisch apparaatje waarmee je door even blazen bij de huisarts direct weet of je astma of COPD hebt. De ‘elektronische neus’ ruikt of de adem moleculen bevat die wijzen op een longziekte. “Zo kun je bij een kind van zeven, acht jaar makkelijk vaststellen of het astma heeft”, aldus Rutgers. “Tot nu toe was dat lastig, maar de e-nose zit er aan te komen dus binnenkort kán het.”

Onderzoekslijnen voor een vaccin of een methode om astma te voorkomen zijn volgens Rutgers ook bijzonder kansrijk. “Er zijn drie groepen waarin de helft minder astma voorkomt: kinderen die niet-gepasteuriseerde melk drinken, mensen die een infectie in de maag hebben gehad door een specifieke bacterie, en kinderen die een worminfectie hebben gehad in de darmen. Van alle drie de groepen zijn eiwitten geselecteerd. Onderzoekers willen nu in trials aantonen dat die eiwitten het risico op astma verminderen. We hopen dat dit uiteindelijk zal leiden tot een vaccin tegen astma, al kan het nog wel tien tot vijftien jaar duren.”

Rookvrije schoolpleinen

Intussen zijn het Longfonds en andere partijen succesvol in de strijd voor rookvrije schoolterreinen. “Toen we in 2013 begonnen met onze campagne was drieentwintig procent van de schoolpleinen rookvrij, dat is inmiddels vijftig procent”, aldus Rutgers. “Het ministerie van VWS heeft onze doelstelling voor honderd procent rookvrije schoolpleinen overgenomen. Belangrijk is dat we schooldirecties en ouderraden overtuigen en mee krijgen. Zij zijn onze beste ambassadeurs.”

“Vijftig procent van de rokers begint op het schoolplein”, weet Rutgers. “Zij kunnen moeilijker stoppen met roken dan mensen die op latere leeftijd zijn gaan roken. Als Longfonds zetten we overigens breed in op preventie. We willen bijvoorbeeld een smogalarm bij ernstige luchtvervuiling en we bepleiten innovatief vervoer zonder uitstoot. Bewustwording is belangrijk, mensen moeten weten welke gezondheidsrisico’s ze lopen. Nogmaals: we kunnen het niet alleen maar willen wel een flinke push geven.”