Wat kun je zelf doen?

  • Wees je er van bewust dat je ook in huis fijnstof inademt. Minder vaak de open haard aan betekent schonere lucht.
  • Denk als je naar buiten gaat aan de invloed van het weer op de luchtkwaliteit. Veel wind betekent meestal minder fijnstof in de lucht. ‘s Ochtends zijn de concentraties fijnstof doorgaans hoger dan ‘s avonds door de werking van de zon.
  • Kijk bij uitstapjes niet alleen naar de weersvoorspelling maar ook naar de verwachte luchtkwaliteit. De RIVM heeft bijvoorbeeld een speciale app.    

Fijnstof is schadelijk voor je gezondheid. We zien de kleine deeltjes die in de lucht zweven meestal niet, terwijl we ze voortdurend inademen. Daarom zijn er Europese normen en stellen gemeenten milieuzones in om de uitstoot van het verkeer te beperken. Maar wat kun je als burger zelf doen om jezelf te beschermen?

“Niet alle fijnstof is bewezen schadelijk”, weet Maarten Krol, hoogleraar van de meteorologie en luchtkwaliteit aan de Universiteit van Wageningen. “Fijnstof is een containerbegrip, een verzamelnaam van aerosol deeltjes die in de lucht zweven. Het is niet goed te achterhalen wat daarvan de meest schadelijke deeltjes zijn. Zeezout, wat je tijdens een strandwandeling ziet als mist over het strand, is waarschijnlijk niet zo schadelijk. Van roet, vooral de hele kleine deeltjes, is al wel vastgesteld dat het schadelijk is.”

Komt aanwaaien

“Verkeer is een belangrijke veroorzaker van fijnstof”, vervolgt Krol. “Oude dieselauto’s behoren tot de grootste boosdoeners. Rond Schiphol zijn onlangs heel veel ultrafijne deeltjes gemeten. Ook de landbouw draagt bij aan fijnstof. In Brabant zie je vaak hoge concentraties door de uitstoot van ammoniak, dat bijdraagt aan de vorming van anorganisch aerosol. Het lastige is dat fijnstof zich makkelijk verplaatst, het kan bijvoorbeeld zand zijn uit de Sahara woestijn. Ook in de polder, op kilometers afstand van de grote weg, worden bij metingen de filters zwart.”

“Fijnstof komt tot diep in de longen en leidt tot irritatie van de longblaasjes”, vertelt de hoogleraar. “Mensen met een longziekte zijn er extra gevoelig voor. Ons natuurlijk afweersysteem kan het afvoeren, maar als je té veel en té vaak fijnstof inademt, kan er blijvende schade ontstaan. Daarom is het goed dat mensen zich meer bewust worden van de aanwezigheid van fijnstof, niet alleen in de buitenlucht maar ook binnenshuis.”

Weerbericht

Krol benadrukt dat maatregelen in woningen en werkruimten voor een betere luchtkwaliteit beperkt mogelijk zijn, omdat voor een gezonde lucht ventilatie nodig is. Op veel plaatsen is het onvermijdelijk dat dan min of meer vervuilde lucht binnenkomt. “Nabij een drukke weg komt er meer fijnstof in je woning.”
De concentraties fijnstof in de lucht zijn afhankelijk van het weer, met name de wind en zon. Krol: “Daar kun je rekening mee houden. In andere landen is luchtkwaliteit onderdeel van het weerbericht. Hier zie je dat gelukkig steeds meer. Er is een app waarmee je kunt zien wat de luchtkwaliteit is, waarna je bijvoorbeeld kunt besluiten om wat later te gaan hardlopen.”

Strengere normen dragen volgens Krol zeker bij aan schonere lucht. “Verkeer is een grote bron, daar zie je al vooruitgang sinds er geen lood meer in benzine zit. De bewustwording neemt toe; we weten hoe schadelijk fijnstof is. De overheid is primair verantwoordelijk dat we schone lucht inademen, vind ik. Maar we kunnen als burger ook zelf iets doen als bescherming, bijvoorbeeld oppassen met de barbecue en de open haard.