Jongeren zijn de afgelopen jaren minder gaan roken. Maar het is volgens prof. Marc Willemsen, hoogleraar tabaksontmoediging aan de Universiteit Maastricht, niet zeker of die trend zich doorzet. “Roken heeft nu misschien een iets minder cool imago, maar dat kan zo weer veranderen. De tabaksindustrie zoekt immers steeds nieuwe manieren om hun doelgroepen te bereiken. Bijvoorbeeld de waterpijp is populair bij jongeren, en ook de elektronische sigaret kan ineens hip worden. Als je daaraan begint, is de stap naar echte sigaretten misschien snel gemaakt. Dus we moeten waakzaam blijven bij jongeren.”

Sociale druk

Waarom beginnen jongeren eigenlijk met roken? Daar spelen volgens Willemsen veel factoren, maar het gaat met name om sociale druk: meedoen om erbij te horen. “Daarom is bijvoorbeeld een rookverbod op schoolpleinen een belangrijke maatregel. Maar nu ligt dat nog bij scholen zelf. Een volgende stap is om zo’n verbod wettelijk te gaan regelen.”

Roken wordt op steeds meer openbare plekken verboden en jongeren onder de 18 mogen geen sigaretten kopen. “De omgeving van jongeren wordt dus steeds meer rookvrij gemaakt”, zegt Willemsen. “Als jongeren geen sigaretten zien, komen ze ook niet in de verleiding om te gaan roken. Het is daarom belangrijk dat ook thuis niet wordt gerookt. Ouders moeten het goede voorbeeld geven.”

Willemsen noemt nog een aantal manieren om het ontmoedigingsbeleid verder te realiseren. Bijvoorbeeld het terugdringen of verbieden van sigarettenautomaten in openbare ruimten, zoals hotellobby’s en de horeca. “Ik vind dat dat in deze tijd echt niet meer kan. Nederland loopt daarmee achter, want er zijn niet veel landen die nog sigarettenautomaten hebben. Het verbieden van die automaten is  een maatregel die al heel lang in de politiek en in adviesrapporten wordt genoemd. Maar er is nog steeds niets mee gedaan. Er zit wel een leeftijdslot op automaten, maar er zijn natuurlijk manieren om dat te omzeilen.”

Routekaart

Willemsen stoort zich ook aan de rookzuilen op stations. Hij noemt die symbolisch voor het Nederlandse gedoogbeleid. “Als je consequent roken wilt ontmoedigen, passen daar geen rookpalen bij. Stel dat je als roker net bent gestopt, dan kom je via die rookpalen misschien toch weer in de verleiding. Ook dit is iets wat maar weinig landen hebben.”

Er zijn dus nog verschillende maatregelen mogelijk om de kinderen te beschermen tegen de verleiding om te beginnen met roken, stelt Willemsen. De Alliantie Nederland Rookvrij, een samenwerking tussen tientallen Nederlandse organisaties die Nederland rookvrij willen krijgen, heeft daarvoor een ‘routekaart’ uitgestippeld. “Daarmee kunnen we nog veel bereiken. Bijvoorbeeld de verpakking van sigaretten, met kleuren en logo’s, is nog te aantrekkelijk en te veel gericht op de jeugd. Dat kunnen we gaan aanpakken. En de prijs van sigaretten moet omhoog. Dat is een maatregel waar jongeren erg gevoelig voor zijn.”