Prof. Jos Roerdink (afd. Wiskunde en In formatica en Neuro-imaging Centrum) doet onderzoek naar visualisatie van medische informatie over de hersenen. Hij legt uit: “Bij hersenziekten wordt vaak een MRI- of een PET-scan gemaakt. Dat geeft een reeks tweedimensionale doorsneden van de hersenen, die de arts kan beoordelen. Onze afdeling probeert nu om met de scans de hersenen driedimensionaal in beeld te brengen. Bovendien leren we de computer om afwijkingen in de hersenen te herkennen.”

Eerder herkennen

Voor dat laatste worden ook scans uit andere Nederlandse ziekenhuizen verzameld. Dat resulteert in een grote databank, waarmee het systeem kan worden getraind in het herkennen van afwijkingen. Daarmee wordt het misschien mogelijk om hersenziekten al in een veel vroeger stadium te kunnen vaststellen, verklaart prof. Roerdink. “Ziekten als Parkinson of Alzheimer ontstaan heel geleidelijk. Als je zo’n ziekte al vroeg kunt vaststellen, is misschien nog behandeling mogelijk. Ons onderzoek wijst er op dat inderdaad specifieke breinpatronen zijn te onderscheiden.Dat zal artsen in de toekomst wellicht kunnen ondersteunen bij de diagnose.”

Een ander voorbeeld is het project ExerGaming, een programma voor ouderen om hun balans te trainen met computerspellen. Met de leeftijd stijgt het risico om te vallen. Sommige ouderen durven daardoor niet meer naar buiten. Het Groningse project is een combinatie van telemonitoring en training, vertelt prof. Hans Wortmann (vakgroep Operations, faculteit Economie en Bedrijfskunde; expertisecentrum Healthwise): “Je kunt de oefeningen aan mensen thuis aanbieden of bijvoorbeeld in een verzorgingshuis. Het trainen gebeurt onder verantwoordelijkheid van de fysiotherapeut, die op afstand kan meekijken en aanwijzingen geven.En de trainingssessies worden digitaal opgeslagen, waardoor je bij een deelnemer diens ontwikkeling kan volgen. Wij zetten hiervoor de infrastructuur op en onderzoeken ook de kosteneffectiviteit.”

Veel aspecten

Dat laatste heeft veel kanten, betoogt prof. Wortmann. “Je zou denken: thuis oefenen bespaart reiskosten en houdt mensen fitter waardoor minder zorg nodig is. Maar we moeten wel nagaan hoe zich dit verhoudt tot het bestaande aanbod. Misschien komt er gewoon een behandelingskanaal bij. Het is nog niet vanzelfsprekend dat de zorgconsumptie dan afneemt. Misschien neemt die juist wel toe.”

Prof. Wortmann noemt nog meer aspecten van het onderzoek. Bijvoorbeeld de privacy: “De hulpverlener kijkt bij iemand in de huiskamer. Je komt dan wel heel dicht bij de patie╠łnt.” Of de verantwoordelijkheid van de hulpverlener: “Stel dat een oudere tijdens zo’n training valt. Is de hulpverlener dan aansprakelijk? En welke voorzieningen moeten fabrikanten aanbrengen? Hoe ver gaat hun verantwoordelijkheid? Voor dit soort vragen hebben wij in ons onderzoeksteam ook iemand met een medisch-ethische achtergrond. Telecare is een ontwikkeling met veel kanten.”