Anneke van der Plaats
Sociaal geriater

Foto: Artica Maastricht

“Als je brein niet goed werkt, word je afhankelijk van de omgeving”, aldus Van der Plaats. “Demente mensen kunnen niet denken. Hun gedrag is een intuïtieve, spontane, ondoordachte reactie op iets in de omgeving. Dat kan drukte zijn, stilte, een onverwacht gebaar, een moeilijke zin die ze niet begrijpen, of een standje van de verzorger. Voor ieder gedrag, aardig en onaardig, is een oorzaak te vinden in de omgeving en wij zijn zelf onderdeel van die omgeving.”

Simpele inrichting

“Het demente brein vraagt om gunstige prikkels”, vervolgt Van der Plaats. “Dat betekent: langzaam, vriendelijk, binnen het gezichtsveld, geen moeilijke vragen, liefst praten over het verleden.” Zelf kijkt ze altijd heel goed hoe de ander zich voelt. “Een demente vrouw die triest is, ziet er triest uit. Ze kan niet denken: ik moet me goed houden. Ik loop zo’n vrouw met open armen tegemoet: ‘Wat leuk dat ik u zie, en wat ziet u er mooi uit!’ Dan heb je al snel een leuk gesprek.”

Van der Plaats adviseert een simpele bouw en inrichting. “Zorg dat het er net zo uitziet als vroeger. Richt een hoekje in met een gemakkelijke fauteuil, een schemerlamp en een Perzisch tapijt. Zet een paar ouderwetse pannen in de keuken. Geen ramen tot op de grond, dan denken ze dat ze buiten zitten en krijgen het koud bij wind en regen. Door slecht zicht wordt een zwarte leren bank een donker gat en wordt een rode stoel voor een rood gordijn niet gezien.”

Stilte kan funest zijn

“Pas op met te veel prikkels”, adviseert Van der Plaats. “Dus niet én eten opdienen én de tv aan. Tegelijkertijd kan een stille ruimte funest zijn. Stilte gaat vaak gepaard met verveling, waardoor dwangmatig gedrag ontstaat: mummelen, tikken, roepen en onrustig lopen. Daarom zijn mensen met dementie vaak ‘s nachts onrustig. Zorg voor beleefplekken, waar vertrouwde muziek draait of een dvd over dieren of het koningshuis.”

Dergelijke simpele oplossingen werken volgens Van der Plaats beter dan medicijnen. “Verzorgenden en mantelzorgers begrijpen dit en passen het direct toe. Het resultaat is een kalmere sfeer, waar ruimte is voor gezelligheid en grapjes.”