Dick Swaab
Emeritus hoogleraar neurobiologie en teamleider van het Nederlands Instituut voor Neurowetenschappen

Het brein zorgt dat je overleeft

Onze hersenen zijn verantwoordelijk voor bijna alles; van onze acties en onze mogelijkheden tot ons karakter en al onze beperkingen. Je kunt aspecten vergelijken met een ‘flight control’ omdat het brein ervoor zorgt dat enorm veel handelingen samen de zaken goed laten verlopen. Het brein zorgt dat je overleeft en is ons meest cruciale orgaan. Het onderzoek naar hersenen in Nederland is van hoog niveau en draait goed mee in de wereldtop op zowel fundamenteel als klinisch gebied. We komen steeds meer aan de weet over het brein, hoewel het zeer lang gaat duren voor we beschikken over een totaaloverzicht. Niettemin brengt onderzoek ons steeds dichterbij.

Ziekte van Parkinson

Dat geldt eveneens voor diverse aan het brein gerelateerde aandoeningen. Zo is voor de ziekte van Parkinson recent het belang van genetische oorzaken ontdekt. En is er met behulp van diepe hersenstimulatie –als medicatie niet voldoende werkt- een forse vooruitgang geboekt in het bestrijden van tremoren.

Multiple sclerose

Hoewel er nog geen wondermiddel is, is de diagnostiek van de ziekte multiple sclerose enorm vooruitgegaan. Dit is het gevolg van een verbetering van imaging technieken. Er vindt veel onderzoek plaats naar MS, uitgevoerd door een uitstekende groep specialisten.

ADHD

Wat betreft ADHD wil ik benadrukken dat de diagnose moet worden gesteld door een kinderpsychiater of kinderneuroloog. En niet door een onderwijzer die vindt dat een kind druk is. Na een diagnose door een specialist kan een effectieve therapie worden afgestemd. Momenteel weten we nog niet precies wat de ADHD-medicatie doet op lange termijn, maar dat is momenteel ook onderwerp van onderzoek.

Dementie

Ook naar dementie vindt veel onderzoek plaats. Een interessante uitkomst van ons onderzoek is dat bij de meest voorkomende vorm van dementie –de ziekte van Alzheimer- er in het begin van het proces een verhoogde activiteit van de hersenen is te zien. Ze lijken zich te verzetten tegen deze aandoening, waardoor er nog geen symptomen van Alzheimer waarneembaar zijn. Zeer interessant voor verdere studies en de ontwikkeling van nieuwe medicijnen.

Hersenonderzoek is erg breed

Hersenonderzoek waar Nederlandse specialisten zich op richten is erg breed, wat zeer positief is. Het brein is immers complex. De Nederlandse Hersenbank is hierin van groot belang en een unieke instelling. Dankzij de breindonaties, is het mogelijk om over de hele wereld hersenziekten op adequate wijze te onderzoeken.

Voor goed functionerende hersenen zijn de genen cruciaal. Daarnaast helpen een goede zwangerschap met zo min mogelijk schadelijke factoren –zoals nicotine, alcohol en drugs- en een goede geboorte eveneens mee. Een veilige, stimulerende jeugd en het voorkomen van zwaar alcoholgebruik op jonge leeftijd zijn belangrijk. Bovendien is een juiste scholing een must, ook omdat het een kleinere kans op Alzheimer oplevert. Daarnaast is een goede behandeling bijvoorbeeld diabetes en hart- en vaatziekten noodzakelijk omdat ook dat invloed heeft op de hersenen.