Slapen is een eerste levensbehoefte. Al na een paar nachten slecht slapen kan de zogeheten cognitie, zoals het geheugen en de concentratie, minder worden. Als dat lange tijd aanhoudt kunnen de gevolgen ernstiger worden: depressie, angststoornissen, hart- en vaatziekten en zelfs dementie.

“Bij mensen die heel slecht slapen worden allerlei lichamelijke functies verstoord”, vertelt Van Nies. “Maar het is vaak moeilijk om te zeggen wat precies oorzaak en gevolg is. Bijvoorbeeld mensen met angst of depressie slapen vaak ook slecht. Die processen beïnvloeden en versterken elkaar.” Slecht slapen kan ook leiden tot overgewicht, want van slecht slapen word je hongerig en heb je de neiging om meer te gaan eten.

Opgeslagen

Waarom hebben de hersenen slaap nodig? Wat gebeurt er tijdens slaap? Van Nies legt uit: “Tijdens slaap gaat het geheugen aan het werk en wordt informatie opgeslagen in het langetermijngeheugen. Als je goed hebt geslapen ervaar je dat je cognitie beter is. En iets dat recent is ontdekt: tijdens slaap krimpen bepaalde hersencellen, waardoor er meer ruimte tussen de cellen komt.

Daardoor kunnen die cellen hun afvalstoffen beter afvoeren. Onderzoekers zeggen wel eens: tijdens slapen worden je hersenen schoongewassen.” De hoeveelheid slaap die iemand nodig heeft, hangt onder meer af van leeftijd. Bijvoorbeeld ouderen hebben over het algemeen minder slaap nodig. Wellicht doordat zij overdag minder bewegen en daardoor de ‘slaapdruk’ minder is.

Daarnaast werkt de biologische klok minder goed. Die is onder meer afhankelijk van de hoeveelheid zonlicht en veel ouderen komen minder vaak buiten. Ook bij pubers is de biologische klok verstoord, maar dan onder invloed van hormonen die zich bij hen aan het ontwikkelen zijn. Zij gaan later slapen en kunnen ’s ochtends moeilijk uit bed komen. Na de puberteit wordt hun biologische klok weer normaal.

Misvatting

Uit een onderzoek van de Hersenstichting eerder dit jaar, is gebleken dat mensen over het algemeen weinig weten over slapen. “Veel mensen denken: ik neem wel een borreltje en dan slaap ik goed. Maar dat moet je nou juist niet doen”, weet Van Nies. “Ook moet je geen licht van beeldschermen, (zoals een mobiele telefoon), om je heen hebben. Dat verstoort het bioritme en moet je dus vermijden als je gaat slapen.”