Iedereen krijgt er in zijn of haar leven mee te maken: zelf of in de directe omgeving. Een psychische aandoening is aan de buitenkant niet te zien. De klachten zijn soms tijdelijk en gaan vanzelf weer over, maar soms zijn ze langdurig en ernstig. Mensen krijgen dan bijvoorbeeld de diagnose schizofrenie, borderline of bipolaire stoornis Maar hoe is het om zo’n diagnose te krijgen? Welke behandelingen zijn er en hoe kun je, ondanks alle obstakels, toch een normaal leven opbouwen?

Om hier inzicht in te geven hebben presentator Johan Overdevest en psychiater Robert Schoevers een reeks video’s gemaakt, genaamd Doe even Normaal, die met subsidie van Fonds Psychische Gezondheid mogelijk is gemaakt. In deze video’s worden twintig mensen gevolgd, die uitleggen wat het voor hen betekent om een psychische aandoening te hebben en welke hulp zij hierbij krijgen. Enkele hoofdrolspelers lichten hierbij een tipje van de sluier op. www.doeevennormaal.nl

PTSS

Arthur van der Vlies (47): “Als politieagent maakte ik veel aangrijpende dingen mee. Gedachteloos stapte ik over mijn emoties heen, zonder omkijken. In de loop van de jaren ging ik merken dat ik niets meer kon hebben en dat ik emotioneel afgestompt raakte. Uiteindelijk werd bij mij een posttraumatische-stressstoornis (PTSS) geconstateerd. In die tijd heb ik het heel zwaar gehad.

Soms had ik zelfs het gevoel niet meer verder te willen leven. Achteraf gezien had ik veel eerder om hulp moeten vragen. Gelukkig gaat het nu weer redelijk goed met me, dankzij intensieve therapie. Ik ben nu fotograaf, geef advies over PTSS aan leidinggevenden binnen de politie en ben gesprekspartner voor diverse politie-eenheden.”

Borderline

Karlijn Smits (37): “Ik heb een gezin, een hond, een baan en een borderline persoonlijkheidsstoornis. Verbaast je dat? Voordat ik tweeëneenhalf jaar geleden de diagnose borderline kreeg, dacht ik dat borderliners vervelende en moeilijke mensen waren. Nu ik weet dat ik het zelf heb, denk ik daar veel genuanceerder over.

Ik ga per slot van rekening ook gewoon naar de Albert Heijn, zonder bij wijze van spreken iemand over de balie te trekken. Door therapie heb ik manieren gevonden om met mijn aandoening om te gaan. Voor mij is het belangrijk dat anderen weten wat borderline precies inhoudt. Dat is ook de reden dat ik voor Stichting Borderline ben gaan werken.”

Schizofrenie

Wytse Spoelstra (23): “Ooit heb ik me een zomer lang in mijn huis opgesloten, bang voor de achtervolgers die mij continu in de gaten hielden. Het besef dat ik een psychose had kwam pas na een tijd. Daarvoor had ik al eens tegen mijn psychiater gezegd dat ik niet ziek was, maar dat hij iets aan deze mensen moest doen.

Lang heb ik geworsteld met mijn psychose, die voortkomt uit de aandoening schizofrenie. Dankzij verschillende behandelingen, medicijnen en heel hard werken gaat het sinds twee jaar nu goed met me. Ik ben klachtenvrij, studeer, geef les als wiskundedocent en heb een relatie. Ik zit goed in mijn vel en kan alles weer.”

Depressie

Trudy Jansen (45): “Ik heb last van depressies. Tijdens zo’n depressie kost het me veel energie om de dag door te komen. Ik ben dan somber, snel geïrriteerd en lichamelijk uitgeput. Toegeven dat ik depressief ben doe ik niet snel, ik zet zo lang mogelijk door. Oppervlakkig gezien is mijn leven goed en ben ik een vrolijke vrouw. Dat kost me vaak moeite en dan verlang ik er naar een einde aan mijn leven te maken. 

Vroeger kon ik alles aan, tot in 1999 mijn oudste zoon van 4 plotseling kwam te overlijden. Twee jaar later was ik gescheiden en ben ik ingestort. Mijn depressies komen in lange golven: soms gaat het iets beter, dan weer wat slechter. Ik raad anderen aan om op tijd aan de bel te trekken en hulp te zoeken. Dat had ik zelf ook moeten doen.”

Bipolaire stoornis

Tine Quadens (53): “Een jaar of tien geleden kreeg ik last van stemmingswisselingen. Ik kon dagen aan een stuk extreem druk doen. Dan was ik niet te houden en vertelde iedereen dat ik bijvoorbeeld een boek ging schrijven of cabaretière worden. Mensen voelden dat er iets  ‘geks’ aan de hand was.

Op een uitgelaten episode volgde steevast een periode van somberheid, zeg maar gerust een zware depressie. Gek genoeg – ik ben huisarts - had ik toen geen idee wat er met mij aan de hand was. Ik zocht de oorzaak buiten mezelf. Inmiddels weet ik gelukkig wat ik heb: een bipolaire stoornis. Sindsdien slik ik medicijnen en gaat het veel beter met me.”

Angsten

Wybe Martens (37 ): “Als ik stunts doe met mijn motor voel ik angst. Voor die angst kan ik zelf kiezen. Als ik geen angst meer wil voelen stop ik simpelweg met rijden. Bij een paniekaanval overspoelt de angst mij, ik kan dit niet sturen, maar ben werkelijk bang de controle te verliezen, gek te worden of dood te gaan.

Om deze angsten te kunnen bedwingen sloot ik me vroeger zo veel mogelijk af. Ik was dan vooral in sociale situaties niet in staat mee te doen. Nu heb ik geleerd dat angst slechts een gevoel is en geen reëel gevaar. Die benadering is een wereld van verschil en daarom durf ik het nu ook aan om 6 maanden over de wereld te gaan reizen met mijn vriendin Malinka. Daar ben ik erg trots op!”

Autisme

Liesbeth van der Garde (41): “Ik heb twee kinderen met autisme. Voor hen heb ik mijn carrière in het basisonderwijs ingewisseld voor een freelance baan. Autisme wordt vaak niet opgemerkt door buitenstaanders, maar toch bestaan er veel vooroordelen over. Bijvoorbeeld dat autisme te verhelpen zou zijn door een andere opvoeding.

De autismespectrumstoornis is een chronische psychische aandoening en verwijst naar een zeer diverse groep personen; de (sociale) problemen verschillen in ernst en type, met alle mogelijke soorten en combinaties van beperkingen. Ik zou willen dat er meer aandacht is voor de kwaliteiten van mensen met autisme.”