Bernard Uitdehaag
Neuroloog bij het VU Medisch Centrum

Foto: Digidaan

MS, een aandoening van het centrale zenuwstelsel

Eén op de duizend Nederlanders heeft multiple sclerose, een chronische aandoening die in ernstige gevallen zelfs kan leiden tot invaliditeit. “Dankzij nieuwe ontwikkelingen in behandelmethoden en een eerdere diagnose kunnen we echter veel meer doen om het ziekteverloop te remmen”, zegt Bernard Uitdehaag, neuroloog bij het VU Medisch Centrum.

Multiple sclerose, kortweg MS, is een aandoening van het centrale zenuwstelsel. Afwijkingen en ontstekingsprocessen in de hersenen en het ruggenmerg beïnvloeden de werking van de zenuwcellen. Als de zogenaamde ´isolatielaag´ wordt aangetast –en de zenuwgeleiding minder goed werkt- ontstaat er uitval van bepaalde functies.

Voorbeelden hiervan zijn tijdelijk slechts met één oog kunnen zien, dubbel zicht of een verminderd gevoel in of zelfs uitval van een been. De verschijnselen zijn erg afhankelijk van waar de ontsteking zich bevindt. Net zoals in het beloop van de ziekte, is er ook enorm veel variatie in de symptomen van MS. Elk geval staat op zichzelf. Vrouwen hebben overigens vaker MS dan mannen. De oorzaak hiervan ligt vermoedelijk in genetische en/of hormonale factoren.

MS eerder diagnosticeren

“De basis van de diagnose MS is dat de uitvalsverschijnselen zich op meerdere momenten en op meerdere en verschillende plaatsen in het zenuwstelsel voordoen. Bijvoorbeeld doordat iemand eerst uitval in een been heeft, en later oogklachten heeft.

Ook een MRI-scan kan inzicht geven en ontstekingsplekjes in het centrale zenuwstelsel zichtbaar maken. Gelukkig kunnen we tegenwoordig vroeger de diagnose stellen, waardoor we MS op een eerder tijdstip kunnen aanpakken”, zegt Uitdehaag.

Ontstaan van MS

Over het ontstaan van MS tast men nog in het duister, hoewel het vermoedelijk gaat om een combinatie van aanleg en omgevingsfactoren zoals virusinfecties en een vitamine D-tekort. MS is (nog) niet te genezen. “Mensen die ermee te maken krijgen, hebben enorme pech. Doordat de ziekte zich zo verschillend ontwikkelt, is niet te voorspellen hoe het beloop zal zijn.

Die onzekerheid is enorm zwaar. Dat het mensen vaak treft tussen hun 20e en 40e -in de kracht van hun leven- is eveneens zuur. Wel goed om te weten: bij 75 tot 80 procent verdwijnen de uitvalsverschijnselen waarmee de MS begint weer geheel of gedeeltelijk, om soms een hele poos weg te blijven. Ook niet alle MS-patiënten krijgen bijvoorbeeld te maken met ernstige invaliditeit. Soms duurt het jaren voor klachten verergeren of terugkomen.”

Aangezien men aanneemt dat ontstekingen in het centrale zenuwstelsel de boosdoeners zijn, richten medicijnen zich ook daarop. Dankzij speciale injecties krijgt een groot deel van de mensen met MS minder vaak een terugval. Als die onvoldoende werken, zorgt een middel dat maandelijks wordt toegediend via een infuus dat witte bloedcellen geen toegang hebben tot de hersenen.

Nieuw inzicht in subtypes MS

“We verwachten ook nog tabletten op de markt die een ietwat vergelijkbare werking hebben. Daarnaast zijn er ontwikkelingen in onderzoek en behandelmethoden. Zo krijgt de medische wereld steeds meer inzicht in de verschillende subtypes van MS. Hierdoor kunnen we op termijn steeds beter voorspellen of een behandeling al dan niet aanslaat, en de patiënt dus veel gerichter behandelen. Verder is er nieuwe medicatie op komst, gericht op een verbetering van de zenuwgeleiding. Helaas werkt die niet bij iedereen.”

“Hoewel sommigen wanhopig raken bij de diagnose -heel begrijpelijk- is er met MS ook vaak goed te leven. Wanneer moeheid niet de overhand heeft, is een actief leven lang niet altijd onmogelijk. Maar blijf altijd luisteren naar het lichaam en houd de ontwikkelingen zo veel mogelijk bij.”