Aris prins
Aris Prins
Apotheker

Medicijnen kunnen op verschillende manieren je lichaam binnenkomen, maar slechts op twee manieren het lichaam verlaten: via de ontlasting of via de urine.

Aris Prins legt uit: “Vooral bij die laatste is een goede nierfunctie onmisbaar. Wanneer de nieren niet goed functioneren, worden stoffen onvoldoende uit het bloed gefilterd en gaan ze zich ophopen in het lichaam.

Dit kan tot bijwerkingen of zelfs medicijnvergiftigingen leiden. Wat we ook regelmatig zien is dat de antibiotica die iemand slikt vanwege een urineweginfectie, nooit de plaats van bestemming bereikt.

Het is namelijk de bedoeling dat de nieren deze antibiotica uitscheiden, waarna ze via de urine in de blaas terechtkomen. Maar als de nieren dit niet doen, zal het middel de blaas nooit bereiken.”

NSAID’s

Sommige medicijnen kunnen de nieren beschadigen. Een belangrijke categorie zijn de NSAID’s, dat zijn pijnstillers zoals ibuprofen, diclofenac en naproxen.

“Als je aan nefrologen vraagt wat het grootste risico voor de nieren is, dan zeggen ze NSAID’s. Deze medicijnen laten de vaten naar de nieren samenknijpen, waardoor de doorbloeding en filterende werking van de nieren verminderen.

Dit kan, zeker in combinatie met andere medicijnen, tot problemen leiden. Het lastige is dat mensen de NSAID’s gewoon bij de drogist kunnen kopen.

Bovendien zijn de risico’s niet dosisafhankelijk en kunnen problemen zich razendsnel openbaren. Iemand die dit middel gebruikt en plotseling dikke enkels krijgt, moet echt oppassen. Niet iedereen is zich daar genoeg van bewust”, benadrukt Aris.

‘Bij sommige medicijnen wil ik écht de nierfunctie weten’

Nierfunctiegegevens

De afgelopen jaren is er veel gebeurd op het gebied van het uitwisselen van nierfunctiegegevens tussen artsen en apothekers. Zo heeft de Haagse Nierenwerkgroep een top tien opgesteld van medicijnen die bij een verminderde nierfunctie risicovol zijn.

Aris: “Als apotheker wil je écht een nierwaarde hebben voordat je een patiënt één van deze medicijnen meegeeft. En steeds vaker hebben we die gelukkig ook. Zo kunnen wij steeds vaker intoxicaties voorkomen door doseringen aan te passen of een alternatief medicijn te verstrekken.”

Diabetes

Een bekende complicatie bij diabetes is achteruitgang van de nieren. Veel patiënten met diabetes hebben dan ook een lage nierfunctie.

Lange tijd was dat de reden dat metformine, een belangrijk geneesmiddel bij diabetes, niet aan hen werd voorgeschreven. Inmiddels is daar verandering in gekomen, mede door de inspanningen van de Haagse Nierenwerkgroep waar Aris Prins deel van uitmaakt.

“Omdat wij patiënten met diabetes zo goed in de gaten houden en doseringen tijdig aanpassen, zie je dat ook zij steeds minder intoxicaties oplopen.

Mede naar aanleiding hiervan is toen besloten voortaan ook bij patiënten die diabetes én een lage nierfunctie hebben, het middel toch voor te schrijven. Dat vind ik een mooie ontwikkeling.”

Goede pijnstiller

Natuurlijk spelen artsen en apothekers een grote rol bij veilig medicijngebruik, maar ook de alertheid van de gebruiker zelf is belangrijk.

“Als je een medicijn al heel lang gebruikt en plotseling bijwerkingen krijgt, kan dat een indicatie zijn dat er iets mis is. Het is belangrijk om dan contact op te nemen met je huisarts of apotheker.”

Verder benadrukt Aris het gevaar van de NSAID’s. “We zijn snel geneigd om naar zo’n roze pilletje te grijpen, en vergeten daarbij dat de ‘gewone’ paracetamol ook een heel goede pijnstiller is.”