Het helpt als je weet welke lichamelijke veranderingen er op til zijn; op welke leeftijd je die ongeveer mag verwachten; wanneer en hoe je je kind hier best op voorbereidt. Voor alle veranderingen die op til zijn geldt: begin nog voor de puberteit met er over te vertellen. Met jongere kinderen lukt het nog om hier een onbevangen gesprek over te voeren. Zo geef je alvast de boodschap dat je open staat voor hun vragen en dat schaamtegevoelens nergens voor nodig zijn. 

Jongens
 

Haargroei
Bij de meeste jongens begint het schaamhaar te groeien rond 13 of 14 jaar. Het groeit meestal boven, naast en onder de penis en op de balzak. Meestal gaat dat vergezeld van een fellere beharing van armen en benen, terwijl borsthaar later of helemaal niet volgt.

De baard in de keel
Tijdens de puberteit maakt het strottenhoofd van jongens een groeispurt door die de stembanden oprekt. De zich aanpassende spieren kunnen dan tijdelijk voor een overslaande stem zorgen.

De geslachtsdelen
In de puberteit gaan teelballen en balzak groeien. Eerst worden de teelballen groter en gaan ze lager hangen, daarna wordt de balzak langer en ruimer. De huid wordt rood of donkerder. Tenslotte gaat ook de penis groeien, eerst in de lengte, dan in de breedte. Het gebeurt vaak dat puberjongens zich zorgen maken om de grootte van hun penis. Die is tijdens de puberteit nog in volle ontwikkeling. De penis is pas volgroeid op 16-jarige leeftijd. Bij sommige jongens duurt het tot 17 of 18 jaar. Onder de voorhuid verzamelt zich ook een witte geurloze substantie. Dat is smegma en dient regelmatig weggewassen te worden.

Zaadlozing
De eerste zaadlozing komt meestal rond 14 jaar. Bij de zaadlozing vloeit of spuit er sperma uit de penis. Soms gebeurt dat tijdens de slaap, na een natte droom of na masturbatie. Weinig jongens zullen deze gebeurtenis aan hun ouders willen vertellen. Je brengt het onderwerp best al ter sprake bij het prille begin van de puberteit en laat de weg open voor een eventueel gesprek om mogelijke schuld en schaamtegevoelens te ondervangen. Hou het verder discreet. Net als volwassenen hebben jongeren recht op een privéleven. Je kan wel de weg wijzen naar goede informatie in boeken of websites.

Meisjes
 

Vagina
In de puberteit worden de binnenste schaamlippen vleziger. De buitenste schaamlippen en de venusheuvel worden dikker. Ongeveer een jaar voor de eerste menstruatie komt er regelmatig een waterige afscheiding uit de vagina. Dat noemt men witverlies. Een natuurlijke reinigingsfunctie van het lichaam. Net zoals bij jongens is aandacht voor een juiste lichaamshygiëne belangrijk om infecties te vermijden. Dagelijks met water wassen zou moeten volstaan. Vaginale sprays en zepen zijn overbodig en kunnen irritatie veroorzaken. Heb je als meisje last van vochtverlies met een ongewone geur, of kleur, jeuk of pijn of een lichtgezwollen schaamstreek? Dan raadpleeg je best een arts.

Borsten
Wanneer en hoe borsten groeien, is bij elk meisje verschillend. Over het algemeen beginnen borsten voor de eerste menstruatie te groeien en groeien ze gedurende 3 of 4 jaar. Eerst worden de tepels groter en donkerder. Dan groeien de borsten zelf. Veel meisjes kijken uit naar het moment dat ze borsten krijgen, andere voelen zich er beschaamd of ongemakkelijk bij. Vooral als meisjes het gevoel hebben dat ze uit de toon vallen. Bijvoorbeeld omdat hun borsten vroeger of later dan die van de leeftijdsgenootjes beginnen te groeien of omdat beide borsten niet noodzakelijk even snel groeien. Normale borsten bestaan niet. Borsten zijn er in alle maten en vormen. Heel anders dan de borsten die je dochter in de media te zien krijgt.

Menstruatie
Elke maand (vanaf de puberteit tot de menopauze) bereidt het lichaam van een vrouw zich voor op een mogelijke zwangerschap. Daarom gaat er elke maand een eicel rijpen. Als het eitje onbevrucht blijft, wordt het afgevoerd langs de vagina. Dat gaat gepaard met bloedverlies. Deze menstruatie duurt ongeveer 5 dagen. De menstruatiecyclus is de tijd tussen de eerste dag van de menstruatie tot de eerste dag van de volgende en duurt ongeveer 28 dagen. Een cyclus van 24 of 35 dagen is echter ook perfect normaal. Veel meisjes hebben in het begin een onregelmatige cyclus. Dat kan wel 1 tot 2 jaar duren. Meisjes raken gemiddeld het eerst ongesteld rond hun 13e. Bereid hen tijdig voor op deze stap.

Schaamhaar
Meisjes krijgen meestal schaamhaar rond hun 11 of 12 jaar. Het groeit op de venusheuvel en rond de schaamlippen. Gedeeltelijke of volledige ontharing is een cultureel bepaalde trend, maar om hygiënische redenen is het absoluut niet nodig.

Voor meer informatie: www.seksualiteit.be van Sensoa