Suikers en zuren schadelijk

“Natuurlijk wil iedere ouder of verzorger het beste voor zijn of haar kind", stelt Marieke Schorer-Jensma, voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Kindertandheelkunde. “Het is ook zeker geen onwil, maar vooral onbekendheid waardoor het mis gaat. Je zoekt bijvoorbeeld heel zorgvuldig naar vruchtensap zonder toegevoegde suikers en geeft dan pure appelsap of pure sinaasappelsap, of limonade zonder toegevoegde suikers.

"Controleer en poets waar nodig tot het tiende jaar

Probleem is alleen dat vruchtensap vruchtensuikers bevat die net zo schadelijk zijn voor het gebit als geraffineerde suiker. En als je de ingrediëntenlijst bekijkt zie je dat er ook vaak zuren inzitten. Die zuren tasten het glazuur aan. Tandartsen adviseren zoveel mogelijk water te geven. Dat is een uitstekende dorstlesser.”

Kwaliteit kindergebit

De NVVK stelt zich ten doel de wetenschap met betrekking tot de kindertandheelkunde te bevorderen en zo de kwaliteit van het gebit van kinderen te verbeteren. Een kindertandarts (tandarts-pedodontoloog) heeft na de studie tandheelkunde nog een driejarige specialisatie op het gebied van kindertandheelkunde gevolgd. Nu hoeft gelukkig niet ieder kind naar een kindertandarts. Daar komen ouders met hun kinderen alleen als de reguliere tandarts, of de huisarts, dusdanige problemen constateert dat specialistische zorg nodig is.

Een op de vier vijfjarigen heeft al gaatjes

De afgelopen decennia is de kwaliteit van het kindergebit verbeterd. “Toch is er nog steeds reden tot zorg”, vindt Schorer-Jensma. “De mondgezondheid van vijfjarigen is ten opzichte van de vorige meting, zeven jaar geleden, weliswaar iets verbeterd. Maar 25 procent van de vijfjarigen heeft al gaatjes. Dat is eigenlijk best veel. En bij kinderen tussen de elf en zeventien jaar is de mondgezondheid gelijk gebleven of zelfs verslechterd. Een mogelijke verklaring is het toenemend gebruik van sportdrankjes en frisdranken. Die producten bevatten heel veel zuren en suikers die het tandglazuur aantasten.”

Maximaal zeven eet- en drinkmomenten per dag

Nu is één keer een drankje niet zo’n probleem. Alleen elk hapje en slokje telt. Kinderen hebben over de dag verdeeld vaak meer eet- en drinkmomenten dan de drie hoofdmaaltijden en vier tussendoortjes die tandartsen adviseren. Het gevolg is dat het glazuur continu wordt aangevallen door suikers en zuren en het gebit onvoldoende kans krijgt zich te herstellen.

"Kies tandpasta mét fluoride maar zonder allerlei zoete smaakjes"

Melkgebit poetsen vanaf doorkomst eerste tandje

Vaak is het onbekendheid waardoor de mondzorg niet optimaal is. “Lang niet iedereen weet dat de kosten van de tandarts voor kinderen tot achttien jaar gewoon worden vergoed vanuit het basispakket. Voor de halfjaarlijkse controle en de behandelingen hoef je als ouder of verzorger geen extra verzekering af te sluiten. Ook het feit dat goed tandenpoetsen vanaf het eerste tandje al belangrijk is, is onvoldoende bekend.

Liefst zien wij de aanstaande ouders al voordat het kindje geboren is zodat wij al in die fase voorlichting kunnen geven. Het kindje zelf zien tandartsen graag zo snel mogelijk na de geboorte of in ieder geval zodra het eerste tandje zich aandient. Dan kunnen wij kijken of alles goed gaat en informatie geven over eten en drinken, de juiste tandenborstel en tandpasta. Belangrijk is dat je kiest voor fluoride houdende tandpasta. Soms lezen of horen mensen dat fluoride gevaarlijk is. Dat geldt alleen voor hoge doseringen. In de zeer lage dosering waarin het in tandpasta zit, is het juist uitstekend voor het gebit. Het beschermt het glazuur.”

Eerste tandje

Zodra kindjes ongeveer zes maanden oud zijn, komen de eerste tandjes door. “Dan begin je met poetsen”, stelt Schorer-Jensma. “En vanaf dat moment is het advies iedere dag te poetsen en vanaf twee jaar twee keer per dag. Totdat het kindje het zelf kan, doe jij dat. Maar zodra het kindje een wat betere motoriek heeft, moedig je het aan zelf te poetsen. Natuurlijk moet je vooraf of daarna ook nog napoetsen. Voor kinderen is het enorm lastig om de beweging goed te maken en ook om systematisch bij alle vlakken langs te gaan en geen plekken over te slaan. Maak er een spelletje van, zorg dat het leuk is en maak het tot een dagelijks ritueel.”

"Vroegtijdig verlies van melktanden en kiezen of een ontsteking is van invloed op het blijvend gebit"

Poetsen, controleren en napoetsen

Een veel gemaakte vergissing is denken dat kinderen al snel oud genoeg zijn om zelfstandig te poetsen. “Rond vijf/zes jaar breken achterin de mond de eerste blijvende kiezen door. Daar kunnen kinderen zelf met de tandenborstel maar lastig bijkomen. Het glazuur van pas doorgebroken kiezen is nog erg poreus en kwetsbaar en juist daarom is napoetsen zo belangrijk. Ons advies is om echt te controleren en na te poetsen tot kinderen tien jaar oud zijn.

Een slechte mondverzorging kan gaatjes veroorzaken. Een gaatje in het kindergebit dat goed wordt behandeld, heeft geen nadelige invloed op het blijvende gebit. Vroegtijdig verlies van melktanden en kiezen of een ontsteking is wel van invloed op het blijvend gebit. Hierdoor kan er te weinig ruimte zijn voor het blijvend gebit of kan het glazuur van onderliggende blijvende tanden en kiezen aangetast worden.”

Adviezen

“Goede informatie is essentieel”, stelt Schorer-Jensma. “Ga bijvoorbeeld zo snel als mogelijk over van een zuigfles op een drinkbeker. Daarmee voorkom je dat kinderen voortdurend blijven drinken. Geef geen zuigfles met melk of limonade mee naar bed om mee in slaap te vallen. Hou je echt aan die drie hoofdmaaltijden en vier tussendoortjes per dag. Gebruik een tandenborstel die past bij de leeftijd en kies tandpasta mét fluoride maar zonder allerlei zoete smaakjes. Ga tweemaal per jaar naar de tandarts en drink vooral water in plaats van vruchtensap, sport- of frisdrank.”