Jannet Vaessen

Algemeen directeur WOMEN Inc. & auteur van boek IEDEREEN Inc.

Het was eind 2010 tijdens een lezing waarin cardioloog Harriette Verwey vertelde over haar levenswerk: het verschil maken tussen mannen en vrouwen in de cardiologie. Hartinfarcten worden bij vrouwen namelijk vaak gemist, omdat zij andere symptomen kunnen hebben dan mannen.

Vrouwelijk klachten

In plaats van een hevige druk op de borst en uitstraling naar de (linker)arm, kunnen vrouwen o.a. last hebben van klachten als pijn in de kaak, rug, nek of bovenbuik en vermoeidheid. Niet alleen worden deze verschijnselen door artsen vaak te laat herkend, ze zijn ook als ‘afwijkende’ symptomen in de medische literatuur opgenomen. Verwey eindigde haar lezing daarom met een pleidooi om meer aandacht te hebben voor de diversiteit van patiënten.

Sindsdien houdt WOMEN Inc. zich met dit thema bezig. Hoewel vrouwen gemiddeld ouder worden dan mannen, leven zij minder jaren in goede gezondheid. Men die quicker, but women get sicker. Dit komt omdat de gezondheidszorg van oudsher grotendeels gebaseerd is op het mannenlichaam.

Tijden veranderen

Het mannelijk lichaam werd gebruikt als basis voor experimenten en onderzoek. Vrouwen werden buiten beschouwing gelaten, omdat zij zwanger konden zijn of worden. Ook vonden onderzoekers het lastiger om vrouwen mee te nemen in medisch onderzoek door hun schommelende hormoonspiegels. Begrijpelijk in de historische context, maar het is voor ons onacceptabel dat vrouwen vandaag de dag nog steeds niet kunnen rekenen op de juiste diagnose en behandeling.

In 2011 hebben wij het initiatief genomen om de Alliantie Gender & Gezondheid op te richten -een groep van mannelijke en vrouwelijke beleidsmakers, hoogleraren, psychologen en artsen- met wie we dit thema hoog op de agenda hebben gezet. In 2016 maakte het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport twaalf miljoen euro vrij voor een kennisprogramma en meer onderzoek naar de gezondheid van vrouwen. In datzelfde jaar lanceerden wij onze campagne ‘Behandel me als een dame’. Met deze campagne hebben we miljoenen mensen en professionals bewust gemaakt van man/vrouw-verschillen in de gezondheidszorg.

Verschil man & vrouw

Behalve hart- en vaatziekten, zijn er meer aandoeningen waar de verschillen tussen mannen en vrouwen groot zijn. Zo worden ADHD en autisme vaak bij vrouwen niet herkend, terwijl depressies juist bij mannen vaker over het hoofd worden gezien.

Ook hebben vrouwen drie keer vaker migraine dan mannen. Het is de meest voorkomende langdurige aandoening bij vrouwen en toch is de onwetendheid over deze hersenziekte nog groot. Met de campagne ‘Maak van migraine een hoofdzaak’, in samenwerking met het Migrainefonds, willen we het taboe op migraine doorbreken.

Naast onwetendheid over de verschillen, is er ook te weinig kennis over vrouwspecifieke aandoeningen.

Naast onwetendheid over de verschillen, is er ook te weinig kennis over vrouwspecifieke aandoeningen. Zo worden menstruatie- en overgangsklachten van vrouwen onvoldoende herkend en serieus genomen. Dit kan grote invloed hebben op de kwaliteit van leven voor vrouwen.

Wist je dat volgens sommige onderzoeken een derde van het ziekteverzuim van vrouwen tussen de 44 en 60 jaar valt toe te schrijven aan overgangsklachten? Terwijl een open gesprek tussen werkgever en werknemer, soms tot praktische oplossingen zoals een aangepast werkschema of werkplek kan leiden.

Toekomstplannen

Daarom blijven wij ons inzetten, zodat er in 2025 gelijke kansen voor vrouwen en mannen zullen zijn in de gezondheidszorg. Naast gender, spelen ook aspecten als etniciteit, leeftijd, seksualiteit en sociaal economische status een grote rol bij de gezondheid van een persoon.

Het pleidooi waarmee cardioloog Verwey haar lezing afsloot, is de leidraad voor de toekomst: om te komen tot een gezondheidszorg op maat moet je rekening houden met de diversiteit van patiënten. Want: iedere patiënt is anders.