Als je ouder wordt, verlies je bot. Je merkt er niets van. Tot het moment dat je er pijnlijk mee wordt geconfronteerd en een pols, een been of een heup breekt. Je kunt zelf iets doen om het te voorkomen: voldoende bewegen en genoeg calcium in de voeding. Gaat het onverhoopt mis, dan kunnen dokters medicijnen voorschrijven om herhaling zoveel mogelijk te voorkomen.

In 2010 zijn in ons land 75.000 botbreuken geregistreerd, zo blijkt uit een groot Europees onderzoek. De verwachting is dat dit op zal lopen tot 107.000 in 2025. Dat is een enorme toename, met als gevolg veel mensen met pijn en problemen om zelf het huishouden te doen, en een flinke stijging van de zorgkosten. En dan zijn de berekeningen nog louter gebaseerd op de vergrijzing van de bevolking, mogelijke consequenties van een slechte levensstijl nog daargelaten.

Osteoporose en reuma

Osteoporose of botontkalking is de belangrijkste oorzaak van botbreuken. Het komt bij iedereen in meer of mindere mate voor. Uit onderzoek weten we dat je meer kans hebt op osteoporose en een botbreuk als je mager bent, te weinig beweegt, veel prednison slikt, veel rookt, en als je een bepaalde aandoening hebt, bijvoorbeeld astma. Gebleken is ook dat er een verband bestaat tussen osteoporose en gewrichtsaandoeningen, zoals reumatoïde artritis en spondylartopathie, dat is een gewrichtsontsteking aan het bekken of de wervelkolom. Twintig tot dertig procent van alle patiënten met gewrichtsontstekingen ontwikkelt daardoor osteoporose, weten we uit onderzoek.

Als je reuma hebt, loop je maar liefst twee keer zoveel kans op een botbreuk. Bij reumatische ziekten komen allerlei ontstekings-eiwitten vrij die bot afbreken. Daarbij komt dat reumapatiënten minder bewegen. Het goede nieuws in mijn vakgebied is dat gewrichtsreuma met nieuwe medicijnen steeds beter te behandelen is. En als je de reuma rustiger krijgt, kun je ook het risico op een fractuur beperken en uiteindelijk reduceren tot bijvoorbeeld 1,2 keer zoveel. Een knelpunt is nog wel dat de geneesmiddelen voor reuma behoorlijk prijzig zijn; we doen momenteel onderzoek naar goedkopere middelen die net zo goed werken.

Taak voor dokters

Om het aantal botbreuken terug te dringen, is de grootste winst te behalen door herhalingen te voorkomen. Ongeveer de helft van de mensen met een eerste fractuur krijgt er later nog een. Dat aandeel kan omlaag. Patiënten kunnen zoals zelf iets doen door voldoende bewegen en gevarieerde voeding, maar voor ons, dokters, ligt er ook een taak. Als iemand van 50 jaar of ouder een bot breekt: niet alleen de pols in het gips of een nieuwe heup, maar ook standaard een botmeting.

Er is een behandeling voor osteoporose die goed werkt: door vijf jaar pillen slikken neemt de kans op een botbreuk met de helft af. Helaas vinden mensen het moeilijk om preventief medicatie in te nemen, de therapietrouw kan en moet beter. Ik zou willen dat er voor artrose, ofwel gewrichtsslijtage, ook een middel was. Maar voor reuma en osteoporose zijn er fantastische medicijnen, dus laten we die optimaal benutten.

Wat kun je zelf doen?
 

1) Beweeg voldoende. Voor mensen met osteoporose is de norm niet 30 maar 60 minuten per dag. Wandelen en traplopen is goed om de botaanmaak te stimuleren.

2) Eet gezond en gevarieerd. Het advies is om 1000 tot 1200 milligram calcium per dag in te nemen, bijvoorbeeld drie glazen melk en een plak kaas.

3) Meten is weten. Vraag na een botbreuk om een DEXA scan om de botdichtheid te meten. Bij een zogenoemde T-score van -1 tot -2,5 is er sprake van osteopenie (verminderde botmassa), bij een score lager dan -2,5 hebt u osteoporose en is medicatie nodig.

4) Leer te leven met osteoporose. Vraag mensen in uw omgeving om  u te helpen bij een goede dagindeling, met meer beweging en goede voeding. Het stappenplan van de osteoporose patiëntenvereniging kan daarbij helpen.

Bron: www.botinbalans.nl