Al na een jaar was bijvoorbeeld het aantal heropnames spectaculair gedaald. Inmiddels is er een landelijk Netwerk voor Geriatrische Traumatologie (NvGT), dat kennis verspreid en data verzamelt over heupfracturen bij de oudere patiënt.

Voorzitter dr. Han Hegeman legt uit waarom de focus ligt op ouderen met een heupfractuur. "Als traumachirurgen zien we relatief veel ouderen met een fractuur. De heupfractuur heeft verreweg de grootste impact binnen deze patiëntengroep. Het is pijnlijk en ze zijn niet mobiel meer. Daarbij komt dat er een zware operatie nodig is, terwijl een pols-, een schouder- of een wervelfractuur niet altijd geopereerd hoeft te worden."

"Door de vergrijzing is de heupfractuur ook een groeimarkt", vult collega dr. Detlef van der Velde aan, die in 2008 met Hegeman aan de wieg stond van het Centrum voor Geriatrische Traumatologie in ZGT. "Je ziet ook dat bij steeds meer aandoeningen geriaters en andere specialisten samenwerken, niet alleen in de chirurgie maar bijvoorbeeld ook in de oncologie. Sinds dit jaar stelt de Inspectie voor de GezondheidsZorg zelfs als prestatie-indicator voor ziekenhuizen dat een geriatrieteam medebehandelaar is bij een heupfractuur."

Multidisciplinair team

Beide pioniers introduceerden in hun eigen ziekenhuis met locaties in Almelo en Hengelo een speciaal concept voor multidisciplinaire samenwerking, ontwikkeld in de Verenigde Staten. De geriatrische zorg is vervlochten met alle traumachirurgische stappen. De geriater, traumachirurg en anesthesist bereiden de patiënt gezamenlijk voor op de operatie. De verpleegafdelingen geriatrie en traumatologie zijn samengevoegd. Personeel is bijgeschoold en in het behandelteam zijn een verpleegkundig specialist, physician assistent, fysiotherapeut en een diëtist opgenomen.

Belangrijke voordelen van de nieuwe manier van werken zijn een betere kwaliteit van zorg voor de patiënt, meer voldoening voor de zorgverleners, en lagere behandelkosten door minder complicaties en heropnames. Op de Traumadagen 2014 in de Amsterdamse RAI werden onlangs de resultaten van de eerste vijf jaar van het Centrum voor Geriatrische Traumatologie gepresenteerd. Deze gaven onder andere minder sterfgevallen binnen één jaar na de heupoperatie te zien. Ook de tijd van ziekenhuisopname tot operatie en de opnameduur namen af.  

Negen ziekenhuizen

"Met een landelijk netwerk hopen we de zorg nog beter inzichtelijk te maken en verder te verbeteren", zegt Hegeman. "Er werken specialisten mee van negen ziekenhuizen. We kunnen data inzamelen van meer dan drieduizend heupfractuurpatiënten per jaar, over bijvoorbeeld complicaties, opnameduur en heropnames. Binnenkort vieren we de officiële start ingebruikname van onze database, maar de registratie is al op 1 juli 2014 begonnen."

De vraag wat patiënten merken van de nieuwe samenwerkingsvormen is lastig te beantwoorden. "Een enthousiaste student heeft wel navraag gedaan bij patiënten in een verpleeghuis", antwoordt Van der Velde. "De reacties waren over het algemeen positief. Maar de meesten kunnen niet vergelijken omdat ze maar één heupfractuur meemaken. Bovendien neem je als patiënt aan dat je in een ziekenhuis de beste zorg krijgt. En het gaat ook nog eens om kwetsbare mensen van gemiddeld 81 jaar."

Osteoporose

Gericht zoeken naar oplossingen voor nieuwe vraagstukken is, na van elkaar leren en data verzamelen, een derde hoofddoelstelling van het landelijk netwerk. "Moeten we bij alle patiënten na een heupoperatie nog wel onderzoek doen naar osteoporose, ofwel botontkalking?", noemt Hegeman als voorbeeld. "De kwetsbare oudere moet daarvoor onderzoek ondergaan en terugkomen op de polikliniek, waarbij het risico bestaat dat hij of zij afhaakt. Of moeten we deze categorie patiënten gewoon gaan behandelen? Wat is de meerwaarde van onderzoek, als je weet dat in bijna alle gevallen osteoporose de fractuur mede heeft veroorzaakt?"

Een wens voor de toekomst van beide NvGT-bestuurders is dat in alle verpleeghuizen de zorgpaden die in de ziekenhuizen worden gestart naadloos worden voortgezet. "Nu zit er al een verpleeghuisarts bij ons wekelijks overleg. En in 2015 gaan we verbouwen en komt er in ZGT locatie Almelo één verdieping waar alle zorg aan kwetsbare ouderen gezamenlijk wordt verzorgd: Geriatrische Traumatologie, Geriatrie-Ouderenpsychiatrie, Neurologie, en een overbruggingsafdeling van het verpleeghuis. Dan hebben we in ons ziekenhuis de keten compact en compleet, met als belangrijkste uitgangspunt dat een patiënt op één plek kan blijven en we de zorg letterlijk om de patiënt heen organiseren."