Wat houdt artritis psoriatica (PsA) precies in?

Marijn Vis, reumatoloog bij het Erasmus MC: “Het is een combinatie van een huidontsteking en een ontsteking in de gewrichten. En de term zegt het al, er is een link met psoriasis. Ongeveer 10 tot 20 procent van de mensen die deze huidziekte heeft, krijgt ook artritis psoriatica. In beide gevallen gaat het om een chronische ontsteking.”

Wat zijn de symptomen en eventuele klachten?

Vis: “Stijfheid en pijn aan de gewrichten. Hierdoor komt iemand ’s ochtends vaak moeilijk op gang met bewegen. De symptomen van de gewrichten bij PsA zijn nogal heterogeen omdat een ontsteking zich niet alleen in de gewrichten voordoet maar ook in de aanhechtingen van pezen, zoals bij de achillespees of in de rug. Deze ontstekingen zijn soms moeilijker te herkennen, omdat de zwelling ontbreekt die bij gewrichtsontsteking wel duidelijk te zien is.”

Arno van Kuijk, reumatoloog bij Reade: “Net zoals de klachten aan de gewrichten, varieert ook de psoriasis in PsA in ernst. Soms zijn de symptomen, roodheid en schilferingen, hevig en zijn ook de nagels aangetast. Andere keren is het zoeken naar een plekje terwijl iemand wel duidelijk ontstoken gewrichten heeft. Psoriasis is vaak te vinden op de hoofdhuid, ellebogen en knieën, maar kan zich openbaren op het hele lichaam.”

Wat betekent het voor iemand om PsA te hebben?

Vis: “Pijn en stijfheid en hierdoor minder makkelijk kunnen bewegen belemmeren patiënten in hun functioneren. Sporten is soms niet meer mogelijk. Een deel van de patiënten kan geen fysiek zwaar werk meer uitvoeren, bij anderen is bijvoorbeeld typen problematisch als de ontsteking zich in de vingers bevindt.”

Van Kuijk: “Artritis psoriatica zorgt veelal voor een verminderde kwaliteit van leven. Niet alleen de pijn in de gewrichten heeft effect, ook de klachten die samenhangen met psoriasis spelen daarin een rol. Huidklachten kunnen het sociale verkeer van patiënten bemoeilijken.”

Waarom is het volgens u zo belangrijk om de diagnose snel te stellen?

Van Kuijk: “Tweederde van de mensen met artritis psoriatica ondervindt op den duur schade aan de gewrichten ten gevolge van de gewrichtsontstekingen. Dat willen we natuurlijk zo veel mogelijk voorkomen. Het lastige aan PsA is dat het niet altijd wordt herkend door de huisarts of dermatoloog.”

Vroege herkenning en behandeling geeft op de langere termijn duidelijk een betere kwaliteit van leven.

Vis: “Nog steeds is PsA relatief onbekend. Wat ook niet bijdraagt aan een snelle diagnose, is dat de symptomen zo breed zijn en dat ze zich op meerdere plekken in het bewegingsapparaat kunnen voordoen. Vroege herkenning en behandeling geeft op de langere termijn duidelijk een betere kwaliteit van leven.”

Van Kuijk: “Patiënten die worden getest op reuma middels bloedonderzoek kunnen negatief scoren op verschillende reumafactoren en toch wel degelijk PsA, en dus reuma, hebben.”

Het is dus opletten bij psoriasis of iemand ook gewrichtsklachten ontwikkelt?

Vis: “Die combinatie kan duiden op PsA. Van de mensen met artritis psoriatica had 80 tot 90 procent al psoriasis. Zorgverleners moeten de link tussen psoriasis en artritis in het achterhoofd hebben.

Wanneer een huisarts vermoedt dat er bij iemand met psoriasis sprake kan zijn van artritis, kan hij de patiënt het best doorverwijzen naar de reumatoloog.”

Wat wordt er gedaan om artritis psoriatica te bestrijden?

Van Kuijk: “Allereerst denk ik dat preventie van groot belang is. Veel meer mensen moeten zich een gezondere levensstijl aanmeten; niet roken, gezond eten, voldoende bewegen en zorgen dat je niet te zwaar wordt.

Een groot deel van de patiëntenpopulatie bestaat uit mensen met overgewicht die roken of gerookt hebben, al dan niet in combinatie met stevig alcoholgebruik. Hoewel een hard causaal verband moeilijk is aan te tonen, is een dergelijke levensstijl natuurlijk niet aan te raden.

De eerste stap in medicamenteuze behandeling is meestal het gebruik van ontstekingsremmende pijnstillers. Wanneer dat niet volstaat kunnen klassieke reumamiddelen klachten verminderen, al werken die niet bij iedereen. Soms duurt het enige tijd voor de juiste medicatie is gevonden.

Biologicals zijn medicijnen die worden ingespoten en die heel specifiek een eiwit, dat een rol speelt bij de ontsteking, kunnen blokkeren. Zowel een oudere generatie van deze middelen als nieuwe biologicals lijken bij een groot deel van de patiënten effectief te zijn.”

Wordt de huid ook behandeld?

Van Kuijk: “Ja, sommige reumaremmers en biologicals die mensen met artritis psoriatica nu gebruiken werden voorheen al voorgeschreven voor psoriasispatiënten. Het is absoluut een positieve eigenschap dat deze medicijngroep ook gewrichtsproblemen aanpakt.”

Wat kunnen mensen zelf doen?

Vis: “Ook als je de ziekte al hebt, is het van het grootste belang om in goede conditie te blijven en regelmatig te bewegen. Omdat PsA, nogmaals, vaak pas vrij laat of zelfs nooit aan het licht komt is bewustwording bij psoriaspatiënten erg belangrijk.”